S-tabakası
S-tabakası hücre zarfının bir parçasıdır ve genellikle gram-pozitif ve gram-negatif bakterilerde bulunur.Yapısında protein ve glukoprotein vardır. Gram-negatiF bakerilerde, S-tabakası doğrudan dış membrana bağlıdır. Gram-pozitif bakterilerde, S-tabakası peptidoglikan tabakaya bağlıdır (dış membran yoktur). S-tabakası
hücreyi iyon ve pH değişimleri dışında ozmotik basınç ve yabancı enzimlere karşı da korur. Ayrıca bazı bakteri hücrelerinde şeklin oluşumunda ve zarfın sağlamlığında rol oynar. Ancak bu bir hücre membranı değildir.
Mikrokimerizm
Mikrokimerizm bir bireye ait az sayıda hücre veya DNA’nın başka bir bireyde bulunması haline verilen isimdir. Birçok çalışmada gebelikte anne ile fetüs arasında, kök hücre geçişleri olduğu gösterilmiştir. Bu hücreler veya DNA, alıcı kanında veya dokularında onyıllar boyunca kalarak fizyolojik mikrokimerizm durumunu oluştururlar. Mikrokimerizm’in bir çok farklı hastalıkların oluşumunda sebeb olabileceği düşünülmüştür. Ancak otoimmün olmayan hastalıklarda ve sağlıklı bireylerde de mikrokimerizmin gösterilmesi, mikrokimerizmin hastalık nedeni olmaktan ziyade doku hasarını onarma amaçlı görev aldığını öne süren alternatif bir teoriyi yaratmıştır. Sonuçta mikrokimerizmin cevaplardan daha çok, sorulara yol açmıştır.
Osteoklast
Osteoklast, kemik matriksini yok ederek kemik dokusunu ortadan kaldıran bir çeşit kemik hücresi. Bu işleme kemik rezorpsiyonu denir. Osteoklast monosit ya da monosit benzeri hücre kaynaklı çok çekirdekli fagositik hücredir. Normal kemik dokusunda osteoblast ve osteoklast denge halindedir.
Mikrovillus
Hücrenin serbest yüzey farklılaşmalarından, özellikle emme görevi fazla olan hücrelerde, hücre dış yüzeyini arttırmak için, hücre zarının bir miktar sitoplazma ile meydana getirdiği parmak şeklindeki çıkıntılardır. Boyları yaklaşık, 0,6-0,8 mikron uzunluğunda, 0,08-0,1 mikron kalınlığındadır. Özellikle bağırsak epitelinde bulunan mikrovilluslar (çoğulu mikrovilli) yapılarında, makromolekülleri parçalayacak ve hücre içine taşıyacak enzimleri bulundururlar.
Hücre serbest yüzey farklılaşmaları
-
-
-
- Siller (Cilia cellularia)
- Fagositoz (Phagocytosis)
- Pinositoz (Pinocytosis)
- Eksositoz (Exocytosis)
-
-
Hücre yan yüzey farklılaşmaları
-
-
-
- Sıkı Bağlantı (Zonula occludens)
- Desmosomlar (Zonula adherens, Makula adherens)
- Geçit Bölgeleri (Neksuslar)
-
-
Sitoplazma içi farklılaşmalar
-
-
-
- Mikrotubuluslar
- Mikrofilamentler
- Organeller
-
-
Blastosöl
Blastosöl, embriyonik gelişimin blastula devresinde, dış tabakadaki hücrelerin içeriye doğru bir girinti yapması sonucu oluşan, ilkin vücut boşluğu. Bu safhada, tüm hücreler aynı büyüklüktedir ve blastula hücreleri bölünmelerini yavaşlatırlar. Tüm hücreler içte blastosöl, dışta da hyalin zarla temas içindedir. Çeşitli hücre bağları blastula hücrelerini blastosöl etrafında sızdırmaz bir küre haline getirir. Hücreler bölünmeye devam ettikçe, blastula bir hücre kalınlığına geriler ve genişler. Bu işlem, blastula hücrelerinin üstteki hyalin tabakasına eklemlenmesi ve blastosölü genişleten su alımı ile gerçekleşir.
Kaynaklar:
Dan-Sohkawa ve Fujisawa. (1980) Cell dynamics of the blastulation process in the starfish, Asterina pectinifera. Developmental Biology 77(2):328-39.
Scott F. Gilbert. Developmental Biology. 6. Basım. 2000. Sinauer Associates Publishing Co., New York, ABD.